အေၾကာင္းအရာ

အီးပီအာပီ ပေရာဂ်က္

၂၀၁၁ ခုႏွစ္တြင္ ျမန္မာအစိုးရသစ္မွ တိုင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္တပ္ဖြဲ႕မ်ား( EAOs )အား ဦးတည္၍  ၿငိမ္းခ်မ္းေရးေဖာ္ေဆာင္မႈ႕ ပဏာမေျခလွမ္းမ်ားကို စတင္လုပ္ေဆာင္လာခဲ့ပါသည္။

၂၀၁၃ ခုႏွစ္အလယ္ပိုင္းတြင္ တိုင္းရင္းသားအဖြဲ႔အမ်ားစုႏွင့္ အပစ္ရပ္စဲေရးသေဘာတူညီမႈမ်ားခ်ဳပ္ဆိုခဲ့သည္။(သို႔မဟုတ္ မူအားျဖင့္ သေဘာတူညီခဲ့သည္) အပစ္ရပ္စဲေရးလုပ္ငန္းစဥ္အား ပိုမိုေတာင့္တင္းခိုင္မာေအာင္ျပဳလုပ္ရန္ လိုအပ္ေနေသးၿပီးအခ်ိဳ႕ေနရာ ေဒသမ်ားတြင္ တိုက္ပြဲဆက္လက္ျဖစ္ေပၚေနဆဲျဖစ္သည္။သို႔ရာတြင္ အစိုးရႏွင့္အဓိက တိုင္းရင္းသားေခါင္းေဆာင္မ်ားက တႏိုင္ငံလံုးအပစ္အခတ္ရပ္စဲေရး (NCA) ေဆြးေႏြးႏိုင္ရန္ စတင္လုပ္ကိုင္ေနၿပီးအမ်ိဳးသား ႏိုင္ငံေရးေတြ႔ဆံုေဆြးေႏြးပြဲ ျဖစ္ေျမာက္ေရးအတြက္ ကနဦးေျခလွမ္းမ်ား ခ်မွတ္လုပ္ေဆာင္ခဲ့သည္။

၂၀၁၃ ဧၿပီတြင္ ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလုပ္ငန္းစဥ္အား ကူညီပံ့ပိုးရန္အတြက္ ေနာ္ေ၀ႏိုင္ငံ ဦးေဆာင္ေသာ ျမန္မာၿငိမ္းခ်မ္းေရး အေထာက္အကူျပဳအဖြဲ႔(MPSI) က Ethnic Peace Resources Project ( EPRP ) အားထူေထာင္ခဲ့သည္။

အပစ္ရပ္ လုပ္ငန္းစဥ္အား အေထာက္အကူျဖစ္ေစရန္အစိုးရ၊တိုင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္မ်ား၏ ႏိုင္ငံေရးအဖြဲ႔အစည္းမ်ား၊အရပ္ဖက္ လူ႕အဖြဲ႔အစည္းမ်ား၊ႏိုင္ငံတကာမိတ္ဖက္အဖြဲ႔အစည္းမ်ားႏွင့္ လက္တြဲလုပ္ေဆာင္ရန္ MPSI အားထူေထာင္ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။

ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလုပ္ငန္းစဥ္ေပၚထြက္လာေစရန္ ေထာက္ပံ့အားေပးသည္႔အေနျဖင့္ တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးစုေခါင္းေဆာင္မ်ားႏွင့္ လူ႔အသိုက္အၿမံဳမ်ားအတြက္ ရင္းျမစ္မ်ား ျဖည္႔တင္းေပးရန္ EPRP ကိုထူေထာင္ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။

စီမံကိန္း အေကာင္အထည္ေဖၚျခင္းႏွင့္ ေငြေၾကးေထာက္ပ့ံမႈ

ဤစီမံခ်က္ကို ထိုင္းႏိုင္ငံ ၊ခ်င္းမိုင္ျမိဳ႕တြင္ မွတ္ပံုတင္ထား ေဒသဆိုင္ရာဖြံ႕ျဖိဳးေရးေဖာင္ေဒးရွင္း (FLD) မွ အေကာင္အထည္ ေဖာ္ေဆာင္ရြက္ျပီး စီမံခ်က္ပထမအဆင့္ကို ေနာ္ေ၀ႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ၾကီး႒ာန ၊
ဆြစ္ဇလန္ႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ၾကီး႒ာန (က်ား/မေရးရာက႑ႏွင့္ ပက္သက္ေသာ အပိုင္း) ႏွင့္ ဒိန္းမတ္ဘုရားေက်ာင္း ( Dan Church Aid ) တို႕မွ ပံပိုးကူညီထားသည္။

ပေရာဂ်က္၏ ဒုတိယပိုင္း( ဇြန္ ၂၀၁၄ မွ ဇူလိုင္ ၂၀၁၅ ) အား ေနာ္ေ၀ႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီးဌာန၊ဆြစ္ဇာလန္ႏိုင္ငံႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီးဌာန၊ဒိန္းမတ္ဘုရားေက်ာင္း( Dan Church Aid ) တို႔ကေထာက္ပံ႔ေပးခဲ႔ပါသည္။

ပေရာဂ်က္၏ တတိယပိုင္း( ၾသဂုတ္ ၂၀၁၅ မွ ေမ ၂၀၁၆ ) ေနာ္ေ၀ႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီးဌာန၊ဒိန္းမတ္ဘုရားေက်ာင္း( Dan Church Aid ) တို႕ကရန္ပံုေငြေထာက္ပံ႔ထားပါ
သည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး၊အမ်ိဳးသားျပန္လည္စည္းလံုးညီညြတ္ေရးႏွင့္ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ေရးေထာက္ပံ႔မႈေခါင္းစဥ္ျဖင့္ ဥေရာပသမဂၢ မွေပးအပ္ထားေသာအပိုရန္ပံုေငြရိွထားၿပီး  ရွမ္းျပည္နယ္အားအဓိကထားမည္႔ EPRP၏ ၂၀၁၅ မတ္လမွစတင္၍ေလးႏွစ္တာ လုပ္ငန္းေဆာင္တာမ်ားတြင္ သံုးစြဲရန္ ရည္ရြယ္ထားပါသည္။

 

အယ္ဒီတာပိုင္းဆိုင္ရာတာဝန္

EPRP ၀က္ဘ္ဆိုဒ္တြင္ ေဖာ္ျပပါရိွမည္႔ ရင္းျမစ္မ်ား ေရြးခ်ယ္ ခြဲျခားသတ္မွန္ရန္ တာ၀န္ရိွသည္။

Alan Smith သည္ ၾသစေၾတးလ်ႏိုင္ငံ၊ မဲလ္ဘုန္းၿမိဳ႕၊ မိုနာ့႐ွ္ တကၠသိုလ္မွ ပါပူ၀ါနယူးဂူနီႏိုင္ငံ႐ွိ အေနာက္ ပါပူရန္ ဒုကၡသည္မ်ား၏ အေျခအေနအား သုေတသနျပဳ၍  ၁၉၉၁ခုႏွစ္တြင္ ပါရဂူဘြဲ႔႔႔ရခဲ့သည္။ ၁၉၉၃ခုႏွစ္ မွစ၍ ထိုင္းႏိုင္ငံတြင္ အေျခစိုက္ၿပီး ကနဦး၌ ဒုကၡသည္မ်ား၊ တိုင္းရင္းသား ေခါင္းေဆာင္မ်ား၊ ျပည္ေျပးမ်ားႏွင့္အတူ ပညာေရးႏွင့္ စြမ္းရည္ျမႇင့္တင္ေရးဆိုင္ရာ အလုပ္မ်ားကို ေဆာင္ရြက္လွ်က္႐ွိၿပီး၊ ၂၀၀၃ခုႏွစ္မွစ၍ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြင္းတြင္ ရပ္ရြာဖြံ႕ၿဖိဳးေရးႏွင့္ စြမ္းရည္ျမႇင့္တင္ေရးဆိုင္ရာ အလုပ္မ်ားကိုလုပ္ေဆာင္လာသည္။ သူသည္ ေဒသဆိုင္ရာဖြံ႕ၿဖဳိးေရး ေဖာင္ေဒး႐ွင္း (fldasia.org) ကို ထိုင္းႏိုင္ငံ၊ ခ်င္းမိုင္ၿမိဳ႕တြင္ ၂၀၀၉ခုႏွစ္တြင္ တည္ေထာင္ခဲ့ၿပီး၊ ႏိုင္ငံေရး အသိပညာေပးျခင္း၊ သင္တန္းေပးျခင္း၊ မွတ္တမ္းတင္ျခင္းႏွင့္ ေဒသဖြံ႕ၿဖိဳးေရးလုပ္ငန္းမ်ားအား ျမန္မာႏိုင္ငံ႐ွိ ရပ္ရြာအေျချပဳ အဖြဲ႕အစည္းအသီးသီးႏွင့္ အတူလုပ္ေဆာင္လွ်က္႐ွိသည္။ MPSI ၏ အႀကီးတန္း အႀကံေပးအျဖစ္ ၂၀၁၂ မတ္လမွ ၂၀၁၅ ေဖေဖၚ၀ါရီထိ လုပ္ကိုင္ခဲ့သည္။

Stephen Gray  သည္ အတိုင္ပင္ခံႏွင့္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလုပ္ငန္းစဥ္မ်ားတြင္ ႏိုင္ငံတကာ၏ပါ၀င္မႈကို အထူးျပဳေလ့လာေသာ  သုေတသီတစ္ဦးျဖစ္သည္။ ယခင္က နယူးဇီလန္ အစိုးရႏွင့္ ကုလသမဂၢတို႔တြင္ ကေမာၻဒီးယား၊ လိုင္ေဘးရီးယား၊ အေမရိကန္ႏွင့္ ေတာင္ပိုင္းဆူဒန္ အစ႐ွိေသာ ႏိုင္ငံမ်ား၏ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးႏွင့္ ဖြ႔ံၿဖိဳးေရးဆိုင္ရာကိစၥမ်ားႏွင့္ ပါတ္သက္၍ အဓိကထားအလုပ္လုပ္ကိုင္ခဲ့သည္။ စတီဗင္သည္ အေမရိကန္ႏိုင္ငံ၊ ကိုလန္ဘီယာ တကၠသိုလ္မွ ႏိုင္ငံတကာေရးရာ ဘာသာရပ္ျဖင့္ မဟာဘြဲ႕ရ႐ွိထားၿပီး၊ ေျဖ႐ွင္းရခက္ခဲေသာ ပ႗ိပကၡဆိုင္ရာ ဘာသာရပ္ကိုပို႔ခ်လ်ွက္ရွိသည္။ ၂၀၁၂ခုႏွစ္မွစ၍ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ေနထိုင္လွွ်က္ရွိၿပီး ၿငိမ္းခ်မ္းေရးႏွင့္ ဖြံ႕ၿဖိဳးေရးရာဆိုင္ရာကိစၥမ်ား ကိုလုပ္ကိုင္ေဆာင္ရြက္ ေနသည္။

ေဒါက္တာ ေဒၚခင္မာမာၾကည္ သည္ က်ား/မ အေျချပဳ ကိစၥရပ္မ်ားႏွင့္ ပတ္သက္၍ ကူညီေဆာင္ရြက္ေနသူျဖစ္သည္။ ၾသစေၾတးလ် အမ်ိဳးသားတကၠသိုလ္မွ မႏုႆ       ေဗဒ ဘာသာရပ္ျဖင့္ ၂၀၁၃ခုႏွစ္တြင္ ပါရဂူဘြဲ႔ရခဲ့သည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ကိုလုိနီေခတ္မွစ၍ စစ္ေရးႏွင့္ ေယာက္်ားေရးရာႀကီးစိုးမႈ၊ အထူးသျဖင့္ ယင္းႀကီးစိုးမႈသည္ က်ား/မ ႏွင့္ အာဏာဆက္စပ္မႈအားေျပာင္းလည္းေစၿပီး၊ က်ား/မ အေျချပဳ အၾကမ္းဖက္မႈအားပို၍ ဆိုးဝါးလာပံုကို အဓိကေလ့လာခဲ့သည္။ သူမ၏စာတမ္းတြင္ ေ႐ႊ႕ေျပာင္းေနထိုင္ျခင္းျဖင့္ ထိုင္းႏိုင္ငံ႐ွိ တရားမ၀င္ျမန္မာအမ်ိဳးသမီး ေ႐ႊ႕ေျပာင္းအလုပ္သမားမ်ားအၾကား က်ား/မ ႏွင့္ အာဏာဆက္ႏြယ္မႈအေပၚ သက္ေရာက္မႈရွိပံုကို အသားေပးထားေသာ  မိနစ္၅၀ၾကာ ဆုရမွတ္တမ္းတင္ရုပ္ရွင္ကားျဖစ္ေသာ သမီးဝတ္ေက်သူတို႔၏ အိမ္မက္မ်ား ဇာတ္ကား၏လက္ရာကို ထည့္သြင္းထားသည္။ မၾကာေသးမီကပင္ ေအာက္စ္ဖို႔တကၠသိုလ္မွ ပါရဂူဘြဲ႕လြန္သုေတသနၿပဳရန္ ပညာသင္ဆု ႏွင့္ပထမဆုံး ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ က်ား/မေရးရာ သုေတသနအဖြဲ႔ဝင္ဆုကို ရ႐ွိထားသူျဖစ္သည္။ ေအာင္ျမင္ေသာ လူမႈေရး မႏုႆ      ေဗဒ ပညာ႐ွင္တစ္ေယာက္အျဖစ္ သူမသည္ အၾကမ္းဖက္မႈ၊ ဆင္းရဲမြဲေတမႈႏွင့္ မူးယစ္ေဆး၀ါး အလြဲသုံးစားျပဳျခင္းမ်ား ျဖစ္ေလ့႐ွိရာ၊ ထိ႐ွလြယ္ၿပီး ႐ႈပ္ေထြးသည့္ ႏိုင္ငံေရးဝန္းက်င္ရွိ အားနည္းခ်က္ရွိေသာ ျမန္မာ့ရပ္ရြာ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းႏွင့္ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာအလုပ္လုပ္ခဲ့ဘူးသည့္ အေတြ႕အႀကံဳ႐ွိသည္။ ၾသစေၾတးလ်ႏိုင္ငံမွ ခ်ီးျမႇင့္ေသာ Australian Day Unsung Hero Award (၂၀၀၈) ဆု၊ UN 100 years 100 Women Award (2013) ဆု ႏွင့္ ႏိုင္ငံတကာအမ်ိဳးသမီးမ်ားေန႔ဆု   ရ႐ွိထားသူျဖစ္သည္။